• Strój męski
  • Strój kobiecy
  • Chyża łemkowska
  • Zajęcia Łemków-dziegciarstwo
  • Zajęcia Łemków-maziarstwo
  • Zajęcia Łemków-kamieniarstwo
  • Krzyże kamienne i ich twórcy
  • W Łemkowskiej kuchni
  • Przepisy z łemkowskiej kuchni
  • Maziarskim szlakiem
  • Język
  • Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej
  • Poezja Władysława Grabana
  • Muzyka
  • Łemkowski zespół "Serencza"
  • Tradycje wielkanocne
  • Wielkanoc w "obiektywie"
  • Krótko o Wielkanocnych pisankach
  • Sztuka tworzenia łemkowskich pisanek
  • "Łemkowskie pisanki"
  • Proces o ustalenie prawdziwej metryki Nikifora
  • "Mój Nikifor" - film Krzysztofa Krauze
  • Samuel Oliner-Ostatni Żyd z Zyndranowej
  • Wyobrażenia śmierci w tradycyjnych wierzeniach Łemków.
  • Filologia rosyjska z językiem rusińsko-łemkowskim - nabór na rok 2005/2006

 

/ Łemkowie / Kultura i etnografia / Zajęcia Łemków-maziarstwo
 

Maziarstwo na Łemkowszczyźnie

Od głębokich lasów,
Od rusińskiej strony
Zjechał do wsi naszej
Naród osmolony.

Jasne mają oczy,
Poczerniałe twarze,
Jadą przez wieś, jadą
Łosiańscy maziarze.

Jadą przez wieś, jadą
Te wesołe pany,
Nucą: "Mamy smarowidło,
maź wyborną mamy!

Komu trzeba mazi,
Niech z domu wyłazi!
Smaruj, smaruj wóz sąsiedzie,
Kto smaruje, ten też jedzie -
Mazi, mazi, mazi!"

Jan Kasprowicz

Na Łemkowszczyźnie XIX i XX wieku maziarstwo nierozerwalnie związane było z wsią Łosie. Początkowo łosianie zajmowali się sprzedażą produkowanej przez siebie mazi, której używano do smarowania drewnianych osi wozów. Pod koniec XIX. wieku wraz z rozwojem przemysłu naftowego zaprzestali wytwarzania mazi i zajęli się obwoźną sprzedażą smarów i innych produktów naftowych. W ciągu I. połowy XX. wieku znacząco rozwinęło się maziarstwo. Pod koniec okresu międzywojennego trudniła się nim większość mężczyzn mieszkających we wsi.

Młodzi mieszkańcy, niekiedy kilkunastoletni chłopcy, przygotowywali się do zawodu maziarza w ten sposób, że jeździli w charakterze pomocników, odbywając praktykę pod kierunkiem doświadczonych handlarzy - najczęściej ojców lub braci, rzadziej obcych. Po dwóch lub trzech latach praktyki młodzi próbowali samodzielnego handlu. W rodzinach zamożniejszych niezbędny sprzęt maziarski - konie i wóz - sprawiali młodemu maziarzowi rodzice. Biedniejsi kupowali sprzęt do spółki i handlowali razem, dzieląc się uzyskanymi dochodami. Po paru latach wspólnicy uniezależniali się od siebie. W okresie międzywojennym, gdy wieś liczyła 280 gospodarstw, handlem zajmowało się aż 670 mężczyzn.

Przed pierwszą wojną światową maziarze nie tylko sprzedawali swoje wyroby w najbliższej okolicy lecz wyjeżdżali z towarem na terytoria dzisiejszej Słowacji, Węgier, Czech, Litwy, Łotwy, Ukrainy, Austrii, Chorwacji.
Sprzedaż w najbliższej okolicy odbywała się najczęściej na piechotę. Wędrowny maziarz (z reguły ten uboższy lub rozpoczynający zawód) na plecach nosił specjalnie skonstruowane krosna ważące do 25 kg a produkt odmierzano miarką o pojemności 1/16 litra. Dalsze eskapady wymagały już wykorzystania dwukołowej kolasy ciągniętej przez jedną bądź dwie osoby a najdalsze wyprawy z mazią odbywano w specjalnych maziarskich wozach zwanych sekerami - nakrytych plandeką rozpiętą na kabłąkach, zaprzężonymi w parę mocnych koni.

Wyrób mazi i dziegciu przebiegał podobnie, jednak maź była ostatnim produktem destylacji (by uzyskać dziegieć, proces destylacji przerywano) Proces destylacji zachodził w tzw. mieleszach, były to wykopane w ziemi doły o głębokości do 1 metra, które wewnątrz oblepiano gliną. Z samego dna, wyprowadzona była rurka, która odprowadzała produkty destylacji na zewnątrz. Tak przygotowany mielesz, wypełniano wyleżakowanym, oczyszczonym z ziemi i wysuszonym drzewem, porąbanym na szczapki zwanym karpiną. Te szczapy układano w stos, który tworzył kopiec aż do półtora metra nad powierzchnię ziemi. Tak przygotowany kopiec uszczelniano gliną, która miała zapobiec wydostaniu się ognia na zewnątrz. Tak przygotowany kopiec, podpalano wewnątrz, drzewo tliło się kilkanaście godzin bez dostępu powietrza
Przez wspomnianą wcześniej rurkę, po kilku godzinach zaczęły spływać pierwsze produkty destylacji drewna. Jako pierwsza pojawiała się terpentyna, później dziegieć a na końcu najcięższa maź. Z jednego mielesza o powierzchni 2 m3 otrzymywano 6 litrów mazi.

Nie był to jednak jedyny sposób na otrzymanie mazi. W okresie wojennym w Łosiu i okolicy prowadzono wytop w tzw. maziarkach. Były to zakopane w ziemi, żelazne beczki o pojemności 100 - 200 litrów, w których destylacji podlegały smolne drzazgi zalane wodą. Z beczki wyprowadzona była rurka, która biegnąc poprzez nurt potoku schładzała maź, która zbierała się w osobnym naczyniu.

Następnym etapem działalności maziarzy z Łosia był handel olejami pochodzącymi z rafinerii ropy naftowej jak i z ropy pochodzącej z ręcznie kopanych studni. Tak uzyskany produkt poddawano obróbce, która była tajemnicą Łosian. Ropę naftową w celu uzyskania najlepszej jakości smarów mieszano w odpowiednich, utrzymywanych w tajemnicy proporcjach z wapnem, asfaltem, olejem a nawet kalafonią. Osiągnęli taki stopień perfekcji, że zbyt na swoje produkty mieli nie tylko u odbiorców indywidualnych ale także w zakładach przemysłowych.

Ostatni maziarz zaprzestał wykonywania zawodu w 1970 roku.
Wszystkie uwagi kierować proszę na adres bartek@beskid-niski.pl
beskid-niski.pl na Facebooku


 
2142

Komentarze: (2)Dodaj komentarz | Forum

Imię i nazwisko:
E-mail:
Tekst:
Suma liczb 8 i 9: (Anty-spam)
    ;

RichardFag (pgcf88196@rng.marvsz.com) - 2017-04-06 23:11:04
fbihjxf http://www.laprealpinagiorn.it/718-adidas-messi-16.1-pureagility.htm http://www.lombardoeditore.it/vibram-rivenditori-italia-791.html http://www.netfraternity.it/474-supra-scarpe-online-italia.asp http://www.nokeys.it/419-puma-scarpe-da-calcio-junior.php http://www.netfraternity.it/886-palladium-scarpe-outlet.asp Scarpe Calcio Puma Online Mbt Scarpe Lugano Valentino Scarpe Estate 2017 Scarpe Da Calcetto Puma Bambino Scarpe Da Calcio Con La Calzetta
 
CurtisMow (egvm83649@gmail.com) - 2016-12-08 19:05:05
dozbzjz http://www.wj-tag.de/superstar-halo-blue-501.php http://www.institut-lili.fr/032-nike-racer-flyknit-solde.htm http://www.vakantieboerderijtedrenthe.nl/640-air-max-95-wit.php http://www.kiosk-am-lechfall.de/619-nike-blazer-low-damen.html http://www.fuschiasoaps.co.uk/air-max-nike-2015-684.html Nike Presto High Nike Free Baratas Madrid Nike Huarache Kopen Den Haag Nike Air Max Bleu Blanc Gris Nike Air Jordan Rood
 

e-mail: bartek@beskid-niski.pl
Copyright © 2003 - 2016 Wadas & Górski & Wójcik
Wsparcie graficzne: e-production.pl
praca w Niemczech|prosenior24.pl
Miód
Idea Team
Tanie odżywki
Ogląda nas 13 osób
Logowanie